Newid Hinsawdd
Beth yw’r Argyfwng Hinsawdd?
Ym mis Mai 2019 datganodd Cyngor Sir Fynwy Argyfwng Hinsawdd, gyda chefnogaeth unfrydol gan Gynghorwyr. Penodwyd y Cyng Jane Pratt yn aelod cabinet gyda chyfrifoldeb am newid hinsawdd a datgarboneiddio.
Mae hyn yn wirioneddol bwysig, oherwydd:
Mae mynd i’r afael â newid hinsawdd yn wirioneddol bwysig, oherwydd os yw tymheredd y blaned yn codi gan 2°C rydym yn wynebu risgiau o sychder, llifogydd a thlodi – bydd yn cael effaith enfawr ar gannoedd o filiynau o bobl. Yn Sir Fynwy mae’r effeithiau a allai ddigwydd yn cynnwys digwyddiadau tywydd mwy eithafol (megis stormydd), prinder dŵr, sychder, colli rhywogaethau a risg llifogydd. I ddarllen yr adroddiad llawn gan y Panel Rhynglywodraethol ar Newid Hinsawdd, gweler https://www.ipcc.ch/report/sr15/
Greta Thunberg, y ferch yn ei harddegau o Sweden, a ddechreuodd streicio o’r ysgol tu allan i Senedd Sweden a dechrau mudiad byd-eang o streiciau ysgol ar gyfer yr hinsawdd, yn esbonio’n rymus bwysigrwydd a brys mynd i’r afael â newid hinsawdd yn awr:
Beth sydd angen i ni wneud?
Mae’r cyngor eisoes yn gwneud llawer o bethau i geisio gostwng ein hallyriadau carbon, megis gostwng ein defnydd ynni, cynhyrchu pŵer solar a cheisio annog ceir trydan.
Fodd bynnag, nid yw’r pethau hyn ar eu pen eu hunain yn ddigon i fynd i’r afael ag Argyfwng Hinsawdd. Mae angen cynlluniau newydd i wneud gwahaniaeth ar draws pob cymuned a holl ddinasyddion Sir Fynwy – mae’n ymwneud â sut ydym yn teithio, byw, bwyta, cynhyrchu ein bwyd, siopa a’n cysylltiad annatod gyda’n hamgylchedd. Mae angen i hyn i gyd weithio tra’n cydbwyso anghenion menter a chefnogi ein heconomi gwledig/amaethyddol yn awr ac yn y dyfodol.
Mae cynlluniau yn mynd rhagddynt i gyrraedd ein targed i ostwng allyriadau carbon y cyngor i sero erbyn 2030.Dros yr haf bu swyddogion cyngor yn gweithio i ddatblygu cynllun gweithredu a strategaeth fydd yn nodi sut y bwriadwn wneud hyn. Mabwysiadwyd y cynllun hwn gan y Cyngor ym mis Hydref 2019 ac mae’n canolbwyntio ar ynni, trafnidiaeth, gofodau gwyrdd, gwastraff a chaffael.
Strategaeth a Chynllun Gweithredu Argyfwng Hinsawdd Cyngor Sir Fynwy v2.0
Gallwch weld y cynnydd a wnaed ar bob cam gweithredu erbyn mis Mehefin 2021 yma
Ym mis Tachwedd 2021, yn dilyn ymgynghoriad cymunedol eang, cyhoeddwyd cynllun gweithredu wedi’i ddiweddaru a’i ddiwygio, y gallwch ei weld yma.
Beth allaf ei wneud i helpu?
Ni all y cyngor ostwng carbon ar ben ei hun ostwng carbon ac rydym angen help y cyhoedd a busnesau. Mae grŵp Hyrwyddwyr Hinsawdd Cymunedol Sir Fynwy wedi cwrdd gyda swyddogion cyngor i drafod sut y gallant helpu – cadw llygad am fwy o gyfleoedd i gymryd rhan gyda gweithgareddau’r cyngor i ostwng carbon.
Mae camau syml y gall pawb eu cymryd i ostwng eu ôl-troed carbon, megis cerdded a seiclo mwy, gostwng, ail-ddefnyddio ac ailgylchu gwastraff a phrynu bwyd lleol. Dyma rhai syniadau:
Lleihau defnydd ynni
- Gwnewch yn siŵr bod ataliadau drafft ac ynysiad waliau ceudod yn eich cartref – arbedwch arian ac ynni. https://www.energysavingtrust.org.uk/home-insulation
- Gall bethau syml megis troi’r goleuadau i ffwrdd, peidio â gadael pethau ar fodd parod a dim ond berwi’r dŵr sydd wir ei angen arnoch yn y tegell gwneud gwahaniaeth go iawn. https://www.energysavingtrust.org.uk/home-energy-efficiency
- Gall deall sut mae eich rheolyddion gwres yn gweithio a defnyddio thermostatau’n gywir arbed ynni.
- Os ydych yn defnyddio peiriant golchi llestri, sicrhewch eich bod dim ond yn ei ddefnyddion pan yw’n llawn
- Sicrhewch fod eich peiriant golchi dillad yn llawn a’ch bod yn sychu dillad ar lein yn hytrach nag yn y peiriant sychu os allwch.
Defnyddio ynni adnewyddadwy
- Trosglwyddwch eich cyflenwr ynni i gontract ynni adnewyddadwy. https://www.moneysupermarket.com/gas-and-electricity/green-energy-tariffs/
- Darganfyddwch os allech chi osod paneli solar neu ynni adnewyddadwy arall yn eich cartref. https://www.energysavingtrust.org.uk/renewable-energy
- Ystyriwch yr hyn yr hoffech eich arbedion neu eich pensiynau i fuddsoddi mewn. https://www.finder.com/ca/ethical-savings-accounts
Rheoli mannau gwyrdd
- Gadewch ran o’ch gardd yn wyllt, crëwch gynefinoedd ar gyfer bywyd gwyllt a phlannwch goed er mwyn amsugno carbon deuocsid. https://www.wildlifetrusts.org/actions
- Ymunwch â grŵp “Friends of” er mwyn cymryd rhan yn rheoli mannau gwyrdd cynaliadwy, neu er mwyn darganfod mwy ynglŷn â grwpiau lleol sy’n gwneud garddio a thyfu cymunedol. https://www.farmgarden.org.uk/
- Ceisiwch leihau eich milltiroedd bwyd gan brynu bwyd sydd wedi’i dyfu’n lleol lle bo’n bosib ac yn ei dymor.
- Meddyliwch am ble y mae’r cig yr ydych yn ei brynu yn dod a dewiswch ddeiet amrywiol gyda digonedd o ffrwyth a llysiau
- Cymrwch ran mewn rhandiroedd cymunedol neu sefydlwch randir newydd a chymrwch dro yn tyfu eich ffrwyth a llysiau eich hun. https://www.theallotmentgarden.co.uk/Easy-grow/
Yr hyn yr ydym yn ei brynu
- Meddyliwch am faint yr ydych yn ei brynu ac os oes wir ei angen arnoch chi.
- Pan fyddwch yn prynu bwyd, meddyliwch am fwyd lleol, yn ôl y tymor, ac am becynnau sydd wedi’u lleihau a bod modd eu hailgylchu
- Cefnogwch eich siop elusen leol a phrynwch ail law, neu defnyddiwch gynllun megis Freecycle https://www.freecycle.org/
- Ystyriwch brynu “profiadau” i bobl fel anrhegion, neu anrhegion elusennol sy’n cefnogi prosiectau adnewyddadwy, yn hytrach na phrynu anrhegion nid oes eu heisiau neu eu hangen. https://www.oxfam.org.uk/shop/oxfam-unwrapped
Lleihau gwastraff
- Darganfyddwch a defnyddiwch bob math gwahanol o ailgylchu bod Sir Fynwy’n ei wneud. https://www.monmouthshire.gov.uk/recycling-and-waste/
- Darganfyddwch ryseitiau ac awgrymiadau ynglŷn â defnyddio bwyd a lleihau gwastraff bwyd https://lovefoodhatewaste.com
- Defnyddiwch boteli dŵr gellir eu hail-lenwi, a chynwysyddion gellir eu hailddefnyddio ar gyfer eich cinio. https://refill.org.uk/
- Ceisiwch dorri lawr ar blastig untro. https://www.sas.org.uk/plastic-free-communities/
- Edrychwch ar ôl eich dillad a pheidiwch â phrynu ffasiwn dafladwy. https://www.loveyourclothes.org.uk/
- Rhoddwch ddillad nad ydych eu heisiau, bric a brac, llyfrau, dodrefn ayyb i’ch siop elusen leol er mwyn lleihau tirlenwi ac i helpu codi arian.
Cerdded a seiclo
- Ceisiwch gerdded am deithiau byr, sy’n lleihau carbon yn ogystal â’ch gwneud yn heini ar yr un pryd!
- Ffeindiwch mas am lwybrau seiclo a grwpiau seiclo lleol a neidiwch ar eich beic. https://www.sustrans.org.uk/national-cycle-network/
- Ymunwch â rhieni a’ch ysgol leol er mwyn datblygu bws cerdded i gerdded eich pobl bach i’r ysgol.
- Cymrwch ran mewn cyfleoedd gwirfoddol hawliau tramwy cyhoeddus https://volunteer.monmouthshire.gov.uk/
- Gofynnwch i’ch cyflogwr os allen nhw gynnig cawodydd a loceri fel bod modd i chi seiclo i’r gwaith.
Cerbydau mwy gwyrdd
- Ceisiwch rannu car pan fo modd er mwyn arbed tanwydd ac arian. Mae yna gynlluniau i helpu. https://liftshare.com/uk
- Os ydych yn ystyried newid eich cerbyd, meddyliwch a fyddai car trydanol yn gweithio i chi. Mae yna grantiau gall helpu. https://www.energysavingtrust.org.uk/transport/electric-cars-and-vehicles/electric-vehicles
Trafnidiaeth gyhoeddus
- Darganfyddwch opsiynau trafnidiaeth gyhoeddus gallent weithio ar eich cyfer. https://www.traveline.cymru/
- Os ydych yn 16 i 21 mlwydd oed gallwch dderbyn gostyngiadau trafnidiaeth fws. https://mytravelpass.gov.wales/en/
- Os ydych yn 16 i 25 mlwydd oed gallwch ymgeisio am gerdyn reilffordd person ifanc. https://www.16-25railcard.co.uk/
- Mae yna basys bws rhatach ar gael oddi wrth Drafnidiaeth Cymru. https://tfw.wales/
Addysg a chymryd rhan
- Cymrwch ran ym Mhwyllgor Eco eich ysgol, neu os nad Ysgol Eco yw eich ysgol, darganfyddwch mwy a gofynnwch iddynt a fyddant yn ei ystyried.
- A yw eich gweithle wedi gosod system ailgylchu neu elfen amgylcheddol arall? Beth am geisio dechrau rhywbeth?
- Cymrwch ran gydag un o’r nifer o grwpiau gwirfoddol yn Sir Fynwy sy’n gwneud gwaith gwych yn erbyn newid hinsawdd. https://www.transitionchepstow.org.uk/ https://transitionmonmouth.org/ http://abergavennytransition.org/ https://www.facebook.com/AbergavennyExtinctionRebellion/
This post is also available in: