{"id":37928,"date":"2026-10-28T13:43:52","date_gmt":"2026-10-28T13:43:52","guid":{"rendered":"https:\/\/www.monlife.co.uk\/outdoor\/green-infrastructure\/gi-and-nature-projects\/the-river-gavenny-project\/"},"modified":"2026-10-29T11:58:43","modified_gmt":"2026-10-29T11:58:43","slug":"the-river-gavenny-project","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.monlife.co.uk\/cy\/outdoor\/green-infrastructure\/gi-and-nature-projects\/the-river-gavenny-project\/","title":{"rendered":"The River Gavenny Project\u00a0"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe title=\"River Gavenny\" width=\"500\" height=\"281\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/BR2EAOuBIEM?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Prosiect Afon Gafenni<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Afon sy&#8217;n llifo trwy&#8217;r Fenni yn Ardal Cymeriad Tirwedd Genedlaethol Canol Sir Fynwy yw&#8217;r Gafenni. Daw enw&#8217;r dref o enw&#8217;r afon, sef y &#8220;Gafenni&#8221; &#8211; ac yn yr enw Saesneg ceir y gair &#8220;aber&#8221; hefyd, sy&#8217;n meddwl &#8220;ceg&#8221; afon lle mae&#8217;n llifo i afon arall neu&#8217;r m\u00f4r. Dyma brif lednant dalgylch Afon Wysg, sydd wedi&#8217;i ddynodi&#8217;n SoDdGA (Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig), ACA (Ardal Cadwraeth Arbennig), a Safle o Bwysigrwydd ar gyfer Cadwraeth Natur, oherwydd y cynefinoedd a rhywogaethau prin ac o ansawdd uchel y mae&#8217;n eu cynnal, tebyg I bysgod mudol: eogiaid Iwerydd, lamprai, herlod, llyswennod, brithyll a hefyd ddyfrgwn. Mae T\u00eem Seilwaith Gwyrdd Cyngor Sir Fynwy yn rhan o Bartneriaeth Dalgylch Afon Wysg.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yn 2022, Cyngor Sir Fynwy oedd y cyngor cyntaf yng Nghymru i ddatgan argyfwng ansawdd d\u0175r, a chomisiynu strategaeth i wella dyfrffyrdd yn y cyngor (Cynnig ar gyfer Cynllun Gweithredu Afonydd a Chefnforoedd Drafft \u2013 Medi 2022).&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yn 2024, comisiynodd Cyngor Sir Fynwy d\u00eem &#8216;Afonydd Iach&#8217; Groundwork Cymru i gynhyrchu Cynllun Gweithredu Cymunedol ar gyfer Afon Gafenni, y Fenni, am ddull a arweinir gan y gymuned ar gyfer adfer afonydd, gan weithio gyda rhanddeiliaid allweddol ar yr afon (sefydliadau a gwirfoddolwyr lleol).&nbsp;&nbsp; Casglwyd data gan randdeiliaid allweddol am eu prosiectau cyflawni adfer afonydd, yn y gorffennol a&#8217;r presennol, i helpu i nodi unrhyw fylchau cyfredol mewn adfer afonydd o fewn y Bartneriaeth.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nod y Cynllun Gweithredu Cymunedol yw:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Cymorth i adfer Afon Gafenni a&#8217;i bioamrywiaeth.<\/li>\n\n\n\n<li>Cynyddu ymgysylltiad cymunedol \u00e2&#8217;r afon.\u00a0<\/li>\n\n\n\n<li>Codi ymwybyddiaeth y cyhoedd o fanteision niferus yr afon.\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Casglwyd data gan randdeiliaid allweddol am eu prosiectau cyflawni adfer afonydd, yn y gorffennol a&#8217;r presennol, i helpu i nodi unrhyw fylchau cyfredol mewn adfer afonydd o fewn y Bartneriaeth.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cynhaliwyd arolwg hefyd ymhlith y cyhoedd yn Ffair y Fenni Gwyrddach ym mis Hydref 2024, a ganfu mai dyma brif flaenoriaethau pobl ar gyfer yr afon:<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"472\" src=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/image-1-1024x472.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-37948\" srcset=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/image-1-1024x472.png 1024w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/image-1-300x138.png 300w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/image-1-767x353.png 767w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/image-1.png 1292w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center has-small-font-size wp-block-paragraph\"><strong><em>Blaenoriaethau ar gyfer Afon Gafenni<\/em> <em>(mae\u2019r llythrennau brasach yn dangos mwy o flaenoriaeth)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Datgelodd y broses hon fwlch mewn cysylltiad cymunedol ag Afon Gafenni, ac roedd angen mwy o gyfranogiad cymunedol, perchnogaeth ac ymwybyddiaeth o fanteision niferus Afon Gafenni, y mae tref y Fenni wedi&#8217;i henwi ar ei h\u00f4l.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae ein Cynllun Gweithredu Cymunedol yn cyfeirio at, ac yn adeiladu ar, waith blaenorol Prosiect Partneriaeth Afon Gafenni 2015 (Cyfoeth Naturiol Cymru, Cymdeithas Ddinesig y Fenni, Sefydliad Gwy ac Wysg, a Chyngor Sir Fynwy). Roedd prosiect 2015 yn cynnwys Cynllun Adfer Afonydd a gynhyrchwyd gan Gyfoeth Naturiol Cymru, gydag argymhellion ar gyfer adfer gwahanol rannau o Afon Gafenni. Daeth y cyllid ar gyfer y prosiect hwn i ben yn 2021.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yn 2025, <a><strong>comisiynodd<\/strong><\/a> Cyngor Sir Fynwy D\u00eem Afonydd Iach Groundwork i ddylunio a chyflwyno rhaglen ymgysylltu Afon Gafenni gan gynnwys: 5 diwrnod gofal afon, 4 gweithdy addysgol ac 1 digwyddiad afon ar raddfa fwy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae cyllid presennol y prosiect yn cael ei weinyddu gan grant Rhwydweithiau Natur Cronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol, ar ran Llywodraeth Cymru, ac mae&#8217;n cael ei ddarparu gan D\u00eem Seilwaith Gwyrdd Cyngor Sir Fynwy ar gyfer Partneriaeth Afon Gafenni.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cliciwch yma i neidio i&#8217;r adran <a href=\"#_Healthy_Rivers_events\"><strong>Digwyddiadau Afonydd Iach<\/strong><\/a>.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Afon Gafenni: Tirwedd ac Ecoleg<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full wp-duotone-unset-1\"><img decoding=\"async\" width=\"640\" height=\"480\" src=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/River-Gavenny-Deep-pool-2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-37912\" style=\"aspect-ratio:3\/2;object-fit:cover\" srcset=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/River-Gavenny-Deep-pool-2.jpg 640w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/River-Gavenny-Deep-pool-2-300x225.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae dalgylch yr afon yn llifo am bedair milltir trwy dirwedd wledig. Yn tarddu o ffynnon dan Bryn Arw ac yna\u2019n llifo drwy ymylon trefol y Fenni, mae\u2019n uno gyda Afon Wysg yn Nolydd y Castell. Mae 400m i 40m uwchben lefel y m\u00f4r yn y Fenni\u200b ac mae&#8217;n &#8216;<strong>afon afrwydd<\/strong>&#8216; mewn dyffryn rhewlifol\u200b; credir y gallai Afon Honddu, sy&#8217;n llifo i mewn i Afon Mynwy (sy&#8217;n llednant i Afon Gwy ei hun), fod wedi ymuno ag Afon Gafenni ar un adeg a llifo i Afon Wysg. Mae ganddo sawl gorlifdir cyfagos yn Nolydd yr Elyrch a Dolydd Ross.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae Nant Cibi hefyd yn nalgylch y Gafenni, gan ddraenio llethrau deheuol bryn Pen-y-f\u00e2l ac yn ymuno ag Afon Gafenni ger ei chymer ag Afon Wysg yn N\u00f4l y Castell. Fodd bynnag, ni fydd yn rhan o&#8217;r prosiect hwn.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae&#8217;n hanfodol ein bod yn gwarchod y fioamrywiaeth bresennol yn Afon Gafenni, sydd \u00e2 954 o rywogaethau unigol wedi&#8217;u rhestru ar hyn o bryd gan y canolfannau cofnodion amgylcheddol lleol (BIS a SEWBReC)\u200b. &nbsp;Mae hyn yn cynnwys rhywogaethau brodorol o frithyll brown, penlletwad, a cimwch crafangau gwyn, sydd wedi&#8217;u gwarchod o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981, yn ogystal \u00e2 llyswennod Ewropeaidd, Bronwen y D\u0175r, glas y dorlan, a dyfrgwn sydd \u00e2 mwy o fesurau gwarchod bywyd gwyllt gan fod eu poblogaethau yn gostwng yn ddifrifol. Mae llawer o\u2019r rhywogaethau hyn wedi cysylltu \u00e2 dynodiad Ardal Cadwraeth Arbennig Afon Wysg.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-8f761849 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img decoding=\"async\" width=\"852\" height=\"1103\" src=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/TRG1.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-37913\" srcset=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/TRG1.png 852w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/TRG1-232x300.png 232w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/TRG1-768x994.png 768w\" sizes=\"(max-width: 852px) 100vw, 852px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center wp-block-paragraph\"><strong><em>Llysywod Ewropeaidd<\/em> (\u00a9Cal James)<\/strong><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"791\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/TRG2-1-791x1024.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-37915\" srcset=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/TRG2-1-791x1024.png 791w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/TRG2-1-232x300.png 232w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/TRG2-1-768x994.png 768w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/TRG2-1.png 852w\" sizes=\"(max-width: 791px) 100vw, 791px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center wp-block-paragraph\"><strong><em>Bronwen y D\u0175r<\/em> (\u00a9Andy Karran)<\/strong><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"791\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/TRG3-791x1024.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-37916\" srcset=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/TRG3-791x1024.png 791w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/TRG3-232x300.png 232w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/TRG3-768x994.png 768w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/TRG3.png 852w\" sizes=\"(max-width: 791px) 100vw, 791px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center wp-block-paragraph\"><strong><em>Chwilen olew<\/em> (\u00a9Ella Grundy)<\/strong><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Pa bwysau mae&#8217;r afon yn eu hwynebu?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae&#8217;r Afon Gafenni yn cael ei dosbarthu fel o ansawdd &#8220;cymedrol&#8221; o dan y Gyfarwyddeb Fframwaith D\u0175r. Er gwaethaf targedau CNC i gynyddu&#8217;r statws hwn i &#8220;dda&#8221; yn ystod y blynyddoedd diwethaf, nid yw hyn wedi&#8217;i gyflawni eto, yn bennaf oherwydd diffyg safleoedd silio pysgod mudol yr afon (eogiaid a brithyllod), siltio, a lefelau ffosffad uchel sy&#8217;n deillio o lygredd a d\u0175r ffo amaethyddol.\u202f\u202f&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Llygredd amaethyddol:<\/strong> \u00a0Er bod rhannau o afon Wysg isaf yn ffinio \u00e2 ffermio \u00e2r, defnyddir y rhan fwyaf o&#8217;r tir sy&#8217;n ffinio \u00e2&#8217;r Gafenni ar gyfer ffermio da byw. Mae amaethyddiaeth ddwys iawn yn yr ardal wedi arwain at ewtroffeiddio sylweddol o&#8217;r pridd a d\u0175r ffo i nentydd lleol, gan achosi cronni ffosffad a chemegau niweidiol eraill yn y cwrs d\u0175r. Gall hyn wedyn arwain at flodau algaidd, gan fygu gwely&#8217;r afon mewn alg\u00e2u niweidiol a lleihau cynefinoedd ar gyfer infertebratau dyfrol a silio pysgod.\u00a0<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Llygredd carthffosiaeth:<\/strong> Mae carthffosiaeth a gaiff ei ryddhau gyda chaniatad o safleoedd triniaeth neu danciau septig yn llifo i\u2019r Afon Gafenni ar hyn o bryd; fodd bynnag, mae\u2019n debyg bod llawer mwy o allfannau heb awdurdod (hanesyddol a chyfoes) yn y dyfodol. Achosir problem arall gan ddibyniaeth y Fenni ar systemau carthffosiaeth cyfun (d\u0175r aflan a d\u0175r wyneb), sy\u2019n cynyddu\u2019r tebygrwydd o orlwytho hydrolig ar y system ac achosion o ddigwyddiadau llifogydd cysylltiedig.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Rhywogaethau Anfrodorol Ymledol:<\/strong>\u00a0 Fel gyda llawer o ddyfrffosydd yn y DU, mae&#8217;r Gafenni yn dioddef o effeithiau rhywogaethau goresgynnol. Mae llawer o lan yr afon wedi&#8217;i orchuddio \u00e2 <a href=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/cy\/outdoor\/green-infrastructure\/monmouthshire-local-nature-partnership\/monmouthshire-local-nrap-action-plan\/community-action-plan\/himalayan-balsam\/\"><strong>ffromlys<\/strong> <strong>chwarennog<\/strong><\/a>, llusen yr eira, llysiau&#8217;r dial, a chreigafal\u200b. Yn ogystal \u00e2 lleihau amrywiaeth rhywogaethau, mae&#8217;r planhigion hyn yn darparu amddiffyniad cymharol fach rhag erydiad i&#8217;r banc, yn enwedig yn y gaeaf pan fyddant yn marw&#8217;n \u00f4l yn llwyr. Yn yr afon ei hun, gwyddys bod cimychiaid signal Americanaidd yn bresennol ac yn cystadlu \u00e2&#8217;r cimychiaid crafangau gwyn, brodorol sy&#8217;n llai o faint.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Newidiadau ffisegol i&#8217;r dyfrffosydd:<\/strong> Mae&#8217;r afon wedi&#8217;i haddasu i weddu i wahanol ddefnyddiau tir yn y Fenni dros amser, gan gynnwys sawl cored ac o leiaf 7 hen felin \u0177d ar hyd ei chwrs nad ydynt yn cael eu defnyddio mwyach.\u00a0 Mae&#8217;r strwythurau rheoli d\u0175r hanesyddol hyn yn cael effaith ar lifoedd yr afon a mudo pysgod.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Perygl Llifogydd:<\/strong> Mae colli gorlifdiroedd hanesyddol trwy ddatblygu, ynghyd \u00e2 cheuffosydd afonydd mewn ardaloedd trefol, wedi cynyddu&#8217;n sylweddol y perygl o lifogydd ar lawer o afonydd yn yr ardal, gan gynnwys y Gafenni. Gall rheoli llifogydd naturiol \u2013 tebyg i blannu\u2019r coed cynhenid cywir ar frig dalgylch yr afon, gosod argae gollwng yn y d\u0175r a phlannu parthau clustog cynhenid rhwng caeau a gaiff eu hamaethu a glan yr afon \u2013 arafu llif yr afon i ostwng y risg o lifogydd.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae Cyngor Sir Fynwy yn cydweithio gyda <a href=\"https:\/\/eur03.safelinks.protection.outlook.com\/?url=https%3A%2F%2Fresilientrivers.co.uk%2F&amp;data=05%7C02%7CEllaGrundy%40monmouthshire.gov.uk%7Cb813a2ad40494e3dbc0308df341ced85%7C2c4d0079c52c4bb3b3cad8eaf1b6b7d5%7C0%7C0%7C639286971033387490%7CUnknown%7CTWFpbGZsb3d8eyJFbXB0eU1hcGkiOnRydWUsIlYiOiIwLjAuMDAwMCIsIlAiOiJXaW4zMiIsIkFOIjoiTWFpbCIsIldUIjoyfQ%3D%3D%7C0%7C%7C%7C&amp;sdata=N1OZutiS3LMMHjV8T4dUaNVtLkfGq0aQDTFjs1AvuRg%3D&amp;reserved=0\"><strong>Afonydd Gwydn \u2013 Prosiect Mynwy<\/strong><\/a> Sefydliad Gwy a Wysg a phartneriaid eraill i fynd i\u2019r afael \u00e2\u2019r materion hyn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/stumpupfortrees.org\/our-work\/sugar-loaf-cic\/\"><strong>Cafodd CIC Partneriaeth Fferm Adfywio Pen y F\u00e2l<\/strong><\/a> hefyd ei lansio yn ddiweddar, gan ddod ynghyd \u00e2 ffermwyr lleol, Stump Up for Trees a\u2019r Ymddiriedolaeth Genedlaethol i gyflwyno prosiectau o fudd i gymuned Pen y F\u00e2l \u2013 yn cynnwys yr Afon Gafenni.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Digwyddiadau Afonydd Iach<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/TRG4-1024x683.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-37917\" srcset=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/TRG4-1024x683.png 1024w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/TRG4-300x200.png 300w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/TRG4-768x512.png 768w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/TRG4.png 1440w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Er mwyn adfywio cysylltiad y Fenni \u00e2&#8217;r afon ac adfer iechyd yr afon, mae Cyngor Sir Fynwy wedi cynnal nifer o weithgareddau afon sy&#8217;n canolbwyntio ar y gymuned o amgylch Dolydd yr Elyrch a Dolydd Gafenni ers 2025.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae&#8217;r digwyddiadau hyn yn amrywio o ddiwrnodau gwirfoddoli ymarferol \u2013 casglu sbwriel, tynnu rhywogaethau goresgynnol \u2013 i helfeydd pryfed teuluol, hyfforddiant cadwraeth afonydd, sgyrsiau addysgol, ac ymwybyddiaeth ofalgar a theithiau cerdded natur lles. Mae llawer o&#8217;r rhain wedi cael eu cefnogi gan Ganolfan Gwirfoddoli dros Lesiant y Fenni a\u2019r Cylch, gan ddarparu lloches a lluniaeth i wirfoddolwyr, yn enwedig yn ystod tywydd gwlyb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dangosir rhestr o ddigwyddiadau a gynhaliwyd yn ystod y flwyddyn flaenorol isod:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Diwrnodau Afonydd Iach \u2013<\/strong> Rydym wedi cynnal 6 digwyddiad Diwrnod Afonydd Iach trwy gydol 2025 a 2026 hyd yn hyn, lle bu gwirfoddolwyr o bob oed yn cymryd rhan mewn casglu sbwriel ar hyd glannau Afon Gafenni ac o fewn y sianel. Roedd gwirfoddolwyr hefyd yn mwynhau gweithgareddau fel tynnu ffromlys chwarennog, cic-samplu llaid afon i ganfod infertebratau, adnabod ffyngau, a phrofi ansawdd d\u0175r ar gyfer nitraidau\/nitradau\/ffosffadau, ac roeddent hyd yn oed yn gallu gwylio arolwg pysgod Cyfoeth Naturiol Cymru yn y Gafenni ar 28Awst 2025. Fe wnaethon ni dynnu rhwng 5-12 bag neu rhwng 4 a 50 cilogram o sbwriel o&#8217;r afon bob dydd, yn ogystal \u00e2 throl\u00efau siopa, dodrefn, tuniau paent a mwy!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dyddiadau:&nbsp; 30\/6\/25, 28\/8\/25, 25\/9\/25, 31\/10\/25, 12\/3\/26, 15\/4\/26<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Saffari Pryfed 9\/7\/25 \u2013<\/strong> Taith i\u2019r teulu dan arweiniad yr entomolegydd Richard Dawson, pan wnaethom ganfod llawer o beillwyr daearol yn nolydd Gafenni, yn cynnwys <strong>&nbsp;<\/strong>gwybed hofran (<em>Myathropa Florea<\/em>), gwenyn cynffon goch (<em>Bombus pascuorum<\/em>), cacwn unigol, chwilod dail, buchod coch cwta, pili pala, a mwy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Sgwrs dyfrgwn 15\/9\/25 \u2013<\/strong> Ar y cyd \u00e2\u2019r \u00a0Chymdeithas Ddinesig y Fenni, rhannodd <strong><a href=\"https:\/\/southwalesottertrust.org.uk\/\">South Wales Otter Trust<\/a> <\/strong>ecoleg dyfrgwn a\u2019u hymddygiad diddorol tu hwnt.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Diwrnod Hwyl i&#8217;r Teulu 5\/10\/25 \u2013<\/strong> Ymgasglodd rhieni a phlant yn Nolydd yr Elyrch am ddiwrnod oAdrodd Straeon Eog, trochi afon ar gyfer pryfed, llwybr cwis natur, celf a chrefft yr afon, gemau afon. Rhoddodd cydweithwyr o&#8217;r <a href=\"https:\/\/www.monmouthshire.gov.uk\/recycling-and-waste\/reuse-shop\/\"><strong>siop Ailddefnyddio<\/strong><\/a> gyfle i brynu eitemau t\u0177 a gafodd eu harbed o\u2019n canolfannau ailgylchu, gan helpu i hyrwyddo economi gylchol a hysbysu pobl am sut mae sbwriel yn cyrraedd ein hafonydd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Gweithdy Afonydd Iach Ysgol Gynradd Cantref 27\/11\/25 \u2013<\/strong> Dysgodd myfyrwyr Blwyddyn 6 am Afon Gafenni a&#8217;i phwysigrwydd ecolegol, pwysigrwydd arbed d\u0175r gartref, effaith microplastigau, bywyd gwyllt sy&#8217;n byw yn yr afon a&#8217;r cyffiniau, a&#8217;r hyn sy&#8217;n eu bygwth, ac effeithiau newid hinsawdd ar yr afon.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dywedodd un myfyriwr:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;<em>&#8220;Roedd ddoe yn gymaint o hwyl! Roedd cymaint o wybodaeth, a dysgais lwyth &#8211; gan gynnwys bod Afon Gafenni yn dechrau ar fryn Pen-y-f\u00e2l o ffynnon danddaearol. Roeddwn i wrth fy modd yn gwneud gweision neidr o begiau a&#8217;r brogaod origami.&#8221;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Hyfforddiant Monitro Dyfrgwn 25\/1\/26 \u2013<\/strong> Arweiniodd Lee Jenkins o Ymddiriedolaeth Dyfrgwn De Cymru gyflwyniad ar ecoleg ac arolygu dyfrgwn ar gyfer arolygwyr newydd ar gyfer dyfrgwn yn y bore, ac yna sesiwn ymarferol yn chwilio am arwyddion o ddyfrgwn ar hyd Afon Wysg.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Sgwrs\/taith gerdded Daeareg Afon 30-31\/1\/26 \u2013<\/strong> Cyflwynodd Swyddog Geoparc Byd-eang Bannau Brycheiniog, Alan Bowring, gyflwyniad sy&#8217;n ymdrin \u00e2 hanes daearegol Afon Gafenni, a&#8217;i defnydd newidiol gan bobl y Fenni dros amser. Gyda hyn roedd taith dywys ar hyd y Gafenni o Ddolydd yr Elyrch i Ddolydd Gafenni i weld nodweddion a thirffurfiau daearegol.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201cMae pob craig yn daith; mae\u2019r rhai yn yr afon yn ein helpu i ddeall ei stori.\u201d &nbsp;\u2013 Alan Bowring.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Monitro Pryfed Afon 28\/5\/26 \u2013<\/strong> Gan weithio gydag Ymddiriedolaeth Bywyd Gwyllt, rydym wedi sefydlu gr\u0175p Monitro Pryfed Afon Gafenni i asesu iechyd yr afon, gan ddefnyddio rhifau ac amrywiaeth rhywogaethau infertebrata afon fel bio-ddangosydd. Y ystod y sesiwn cic-samplo a dynodi gyntaf yn Nolydd Alarch, fe wnaethom gofnodi llawer o &nbsp;olewydd, olewydd adain las a larfa phryfed cadis diblisgyn, ychydig o larfa pryfed carreg a berdys d\u0175r ffres, yn ogystal \u00e2 2 larfa cl\u00ear Mai corff gwastad, sydd yn llai goddefgar i lygredd (arwydd da!). Yn y dyfodol, bydd ein gr\u0175p gwirfoddol yn arolygu pedwar safle ar hyd Afon Gafenni yn gyson, gan ein galluogi i fonitro newidiadau yn iechyd yr afon dros gyfnod. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Tynnu Jac y Neidiwr 18\/6\/26, 30\/6\/26, 3\/7\/26 \u2013<\/strong> Mewn partneriaeth ag Ymddiriedolaeth Bywyd Gwyllt Gwent, treuliodd gwirfoddolwyr nifer o ddyddiau yn ystod yr haf yn tynnu Jac y Neidiwr ymledol o ddalgylch yr Afoin Gafenni. Fe wnaethom ganolbwyntio ein hymdrechion yn y sianel ac ar hyd glannau Dolydd Alarch, Dolydd Rhosan, dan bont Pen y F\u00e2l a choetir Glannau Cennin Pedr. Ers hynny mae Ymddiriedolaeth Bywyd Gwyllt Gwent wedi dechrau prosiect mapio rhywogaethau anfrodorol ymledol (INNS) ar hyd Afon Gafenni i hwyluso dull wedi ei dargedu at reoli yn y dyfodo. Fe wnaeth cyfuniad o wirfoddolwyr Cyngor Sir Fynwy ac Ymddiriedolaeth Bywyd Gwyllt Gwent helpu i gerdded ac arolygu y Gafenni ar ei hyd, gan edrych am INNS tebyg i Jac y Neidiwr. Defnyddir canlyniadau\u2019r arolwg i gydlynu digwyddiadau tynnu Jac y Neidiwr yn y dyfodol mewn ardaloedd wedi eu blaenoriaethu y flwyddyn nesaf. Darllenwch fwy am Jac y Neidiwr <a href=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/cy\/outdoor\/green-infrastructure\/monmouthshire-local-nature-partnership\/monmouthshire-local-nrap-action-plan\/community-action-plan\/himalayan-balsam\/\"><strong>YMA<\/strong><\/a>.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-4 is-cropped wp-block-gallery-2 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"768\" height=\"1024\" data-id=\"37923\" src=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Close-up-ID-2-768x1024.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-37923\" srcset=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Close-up-ID-2-768x1024.png 768w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Close-up-ID-2-225x300.png 225w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Close-up-ID-2-1152x1536.png 1152w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Close-up-ID-2.png 1536w\" sizes=\"(max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"768\" height=\"1024\" data-id=\"37924\" src=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Close-up-ID-768x1024.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-37924\" srcset=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Close-up-ID-768x1024.png 768w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Close-up-ID-225x300.png 225w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Close-up-ID-1152x1536.png 1152w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Close-up-ID.png 1536w\" sizes=\"(max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"768\" height=\"1024\" data-id=\"37922\" src=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Artboard-1_2TRG-EVENTS-768x1024.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-37922\" srcset=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Artboard-1_2TRG-EVENTS-768x1024.png 768w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Artboard-1_2TRG-EVENTS-225x300.png 225w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Artboard-1_2TRG-EVENTS-1152x1536.png 1152w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Artboard-1_2TRG-EVENTS.png 1537w\" sizes=\"(max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"768\" height=\"1024\" data-id=\"37921\" src=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Artboard-1_1TRG-EVENTS-768x1024.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-37921\" srcset=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Artboard-1_1TRG-EVENTS-768x1024.png 768w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Artboard-1_1TRG-EVENTS-225x300.png 225w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Artboard-1_1TRG-EVENTS-1152x1536.png 1152w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Artboard-1_1TRG-EVENTS.png 1537w\" sizes=\"(max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-3 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1800\" height=\"1200\" data-id=\"37926\" src=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Close-up-ID-3.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-37926\" srcset=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Close-up-ID-3.png 1800w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Close-up-ID-3-300x200.png 300w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Close-up-ID-3-1024x683.png 1024w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Close-up-ID-3-768x512.png 768w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Close-up-ID-3-1536x1024.png 1536w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Close-up-ID-3-1568x1045.png 1568w\" sizes=\"(max-width: 1800px) 100vw, 1800px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1800\" height=\"1200\" data-id=\"37925\" src=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Close-up-ID4.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-37925\" srcset=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Close-up-ID4.png 1800w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Close-up-ID4-300x200.png 300w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Close-up-ID4-1024x683.png 1024w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Close-up-ID4-768x512.png 768w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Close-up-ID4-1536x1024.png 1536w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Close-up-ID4-1568x1045.png 1568w\" sizes=\"(max-width: 1800px) 100vw, 1800px\" \/><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Adnoddau: Beth allwch chi ei wneud i helpu&#8217;ch afon leol?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>Re<\/strong><strong>Adroddwch am lygredd ar afon<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gall unrhyw aelod o&#8217;r cyhoedd adrodd am lygredd ar afon ar wefan <a href=\"https:\/\/naturalresources.wales\/about-us\/contact-us\/report-an-incident\/?lang=cy\"><strong>Cyfoeth Naturiol Cymru<\/strong><\/a>. Wrth adrodd, ystyriwch y pethau canlynol:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Ble mae \/ ble&#8217;r oedd y digwyddiad? Rhowch gyfeirnod grid os yn bosibl, er enghraifft, NT 252 735 neu<strong> <a href=\"https:\/\/what3words.com\/\">what3words<\/a><\/strong>.\u00a0 Fel arall, dylech ddarparu disgrifiadau cywir o&#8217;r lleoliad.<\/li>\n\n\n\n<li>Beth sy&#8217;n digwydd \/ beth oedd wedi digwydd?<\/li>\n\n\n\n<li>Pwy sy&#8217;n gyfrifol am y digwyddiad?\u00a0<\/li>\n\n\n\n<li>Pryd ddigwyddodd hyn ac a yw&#8217;n parhau?<\/li>\n\n\n\n<li>Llun o&#8217;r digwyddiad.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>Rhowch wybod am weld bywyd gwyllt i SEWBReC<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae casglu a dogfennu cofnodion bywyd gwyllt yn cael effaith sylweddol ar warchod bywyd gwyllt a&#8217;r cynefinoedd y maent yn dibynnu arnynt.&nbsp; Trwy gofnodi a dogfennu&#8217;r wybodaeth hon yn weithredol, rydym yn cyfrannu at ddiogelu a gwarchod ein hecosystem gydgysylltiedig.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ffordd syml o gofnodi&#8217;r hyn rydych chi&#8217;n ei weld yw defnyddio system gofnodi ar-lein <strong><a href=\"http:\/\/www.sewbrec.org.uk\/\">SEWBReC<\/a>, <a href=\"http:\/\/www.sewbrec.org.uk\/submit-records-sewbrecord.page\">SEWBReCORD<\/a><\/strong>, neu drwy lawrlwytho <a href=\"http:\/\/www.sewbrec.org.uk\/app.page\"><strong>Ap LERC Cymru<\/strong><\/a> i&#8217;ch dyfais symudol. Mae hyn yn cynnwys rhywogaethau cyffredin y gallwch eu gweld yn gyson, yn ogystal \u00e2 rhywogaethau mwy prin.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>Taflenni adnabod bywyd gwyllt:<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong><a href=\"https:\/\/onewales.sharepoint.com\/:b:\/r\/sites\/MCC-lac-GreenInfrastructure\/LC26.13\/Nature%20Networks%20Fund\/Rivers\/River%20Gavenny%20Project\/Healthy%20Rivers%20Contract\/Healthy%20Rivers%20Events\/Wildlife%20ID%20sheets\/Fungi%20ID%20sheet%20Welsh.pdf?csf=1&amp;web=1&amp;e=iOmbdz\">Ffyngau<\/a> (\u00e0 <a href=\"https:\/\/onewales.sharepoint.com\/sites\/MCC-lac-GreenInfrastructure\/LC26.13\/Forms\/AllItems.aspx?viewid=3da42420%2D6c1d%2D400e%2D8605%2Dd8a8a5f7bec8&amp;newTargetListUrl=%2Fsites%2FMCC%2Dlac%2DGreenInfrastructure%2FLC26%2E13&amp;viewpath=%2Fsites%2FMCC%2Dlac%2DGreenInfrastructure%2FLC26%2E13%2FForms%2FAllItems%2Easpx&amp;id=%2Fsites%2FMCC%2Dlac%2DGreenInfrastructure%2FLC26%2E13%2FNature%20Networks%20Fund%2FRivers%2FRiver%20Gavenny%20Project%2FHealthy%20Rivers%20Contract%2FHealthy%20Rivers%20Events%2FWildlife%20ID%20sheets%2FFungi%20ID%20sheet%2Epdf&amp;parent=%2Fsites%2FMCC%2Dlac%2DGreenInfrastructure%2FLC26%2E13%2FNature%20Networks%20Fund%2FRivers%2FRiver%20Gavenny%20Project%2FHealthy%20Rivers%20Contract%2FHealthy%20Rivers%20Events%2FWildlife%20ID%20sheets&amp;or=WORD%2DWEB%2EBODY%2ENT&amp;ct=1780931100925\">Fersiwn Saesneg<\/a>)<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong><a href=\"https:\/\/onewales.sharepoint.com\/sites\/MCC-lac-GreenInfrastructure\/LC26.13\/Nature%20Networks%20Fund\/Rivers\/River%20Gavenny%20Project\/Healthy%20Rivers%20Contract\/Healthy%20Rivers%20Events\/Wildlife%20ID%20sheets\/River%20Gavenny%20species%20fact%20sheet%20(Cymraeg).pdf?CT=1776933339007&amp;OR=ItemsView\">Rhywogaethau afonydd<\/a> (\u00e0 <a href=\"https:\/\/onewales.sharepoint.com\/sites\/MCC-lac-GreenInfrastructure\/LC26.13\/Nature%20Networks%20Fund\/Rivers\/River%20Gavenny%20Project\/Healthy%20Rivers%20Contract\/Healthy%20Rivers%20Events\/Wildlife%20ID%20sheets\/River%20Gavenny%20species%20fact%20sheet.pdf?CT=1776933442479&amp;OR=ItemsView\">Fersiwn Saesneg<\/a>)<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>Llwybrau cerdded lleol ar lan yr afon:<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"https:\/\/eur03.safelinks.protection.outlook.com\/?url=https%3A%2F%2Fwww.visitmonmouthshire.com%2Fdbimgs%2FAbergavenny%2520Nature%2520Leaflet.pdf&amp;data=05%7C02%7CEllaGrundy%40monmouthshire.gov.uk%7Ca784d2008fc54342b70108dec0c1c255%7C2c4d0079c52c4bb3b3cad8eaf1b6b7d5%7C0%7C0%7C639160135577856775%7CUnknown%7CTWFpbGZsb3d8eyJFbXB0eU1hcGkiOnRydWUsIlYiOiIwLjAuMDAwMCIsIlAiOiJXaW4zMiIsIkFOIjoiTWFpbCIsIldUIjoyfQ%3D%3D%7C0%7C%7C%7C&amp;sdata=LK18jtnuhX%2BikfFvKhrZpMj9gDp63FtF9Z3%2Bqs8ORew%3D&amp;reserved=0\"><strong>Ymchwilio natur yn y Fenni<\/strong><\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>Partneriaeth Dalgylch Wysg<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cliciwch <a href=\"https:\/\/uskcatchmentpartnership.wales\/\"><strong>YMA<\/strong><\/a> i gael mwy o wybodaeth am waith hanfodol Partneriaeth Dalgylch Wysg i gefnogi Afon Wysg a\u2019i his-afonydd, yn cynnwys yr Afon Gafenni.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>Cod Glan Afon<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mae Cyfeillion Afon Gwy wedi llunio <a href=\"https:\/\/eur03.safelinks.protection.outlook.com\/?url=https%3A%2F%2Fstatic1.squarespace.com%2Fstatic%2F5ffc8bca760cd46c24262d03%2Ft%2F69e62e315dbf246e1f857d4a%2F1776692785904%2FRiverside%2BWelsh-compressed.pdf&amp;data=05%7C02%7CJaneClarke%40monmouthshire.gov.uk%7C5bb283dc7a9443e827e808dec6dea2e1%7C2c4d0079c52c4bb3b3cad8eaf1b6b7d5%7C0%7C0%7C639166856670795121%7CUnknown%7CTWFpbGZsb3d8eyJFbXB0eU1hcGkiOnRydWUsIlYiOiIwLjAuMDAwMCIsIlAiOiJXaW4zMiIsIkFOIjoiTWFpbCIsIldUIjoyfQ%3D%3D%7C0%7C%7C%7C&amp;sdata=%2FQd7YmlO26H18qejuwal58PBGQLFjojj548pfQ0neQU%3D&amp;reserved=0\"><strong>Cod Glan Afon<\/strong><\/a> i warchod ein afonydd a nentydd gwerthfawr, yn debyg i\u2019r Cod Cefn Gwlad.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>Cylchlythyr Prosiectau Afon Gafenni<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Darllenwch ein <a href=\"https:\/\/onewales.sharepoint.com\/:b:\/r\/sites\/MCC-lac-GreenInfrastructure\/LC26.13\/Nature%20Networks%20Fund\/Rivers\/River%20Gavenny%20Project\/Communications%20Plan\/Newsletter\/Cylchlythyr%20Prosiectau%20Afon%20Gafenni%202026.pdf?d=w7329ebe7771b4e928c5ccb6d312bb7d5&amp;csf=1&amp;web=1&amp;e=QGapFE\"><strong>Cylchlythyr Prosiectau Afon Gafenni 2026<\/strong><\/a> i ddysgu mwy am brosiectau y mae Partneriaeth Afon Gafenni&#8217;n eu cynnal eleni er mwyn cefnogi&#8217;r Gafenni a&#8217;i chymuned.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Os ydych chi eisiau cael eich hysbysu am ddigwyddiadau yr afon yn y dyfodol, e-bostiwch <a href=\"mailto:LocalNature@Monmouthshire.gov.uk\"><strong>LocalNature@Monmouthshire.gov.uk<\/strong><\/a> a gofynnwch am gael eich ychwanegu at restr bostio Afon Gafenni.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-8f761849 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"890\" height=\"299\" src=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/WG_Funded_land_mono.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-37906\" srcset=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/WG_Funded_land_mono.jpg 890w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/WG_Funded_land_mono-300x101.jpg 300w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/WG_Funded_land_mono-768x258.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 890px) 100vw, 890px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"596\" height=\"426\" src=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/WCVA-secondary-logo-red-1.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-37907\" srcset=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/WCVA-secondary-logo-red-1.png 596w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/WCVA-secondary-logo-red-1-300x214.png 300w\" sizes=\"(max-width: 596px) 100vw, 596px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"252\" src=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/MNLNP-logo-colour-primary-RGB-1024x252.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-37908\" srcset=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/MNLNP-logo-colour-primary-RGB-1024x252.png 1024w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/MNLNP-logo-colour-primary-RGB-1536x379.png 1536w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/MNLNP-logo-colour-primary-RGB-300x74.png 300w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/MNLNP-logo-colour-primary-RGB-767x189.png 767w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/MNLNP-logo-colour-primary-RGB-1568x387.png 1568w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/MNLNP-logo-colour-primary-RGB.png 2000w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prosiect Afon Gafenni Afon sy&#8217;n llifo trwy&#8217;r Fenni yn Ardal Cymeriad Tirwedd Genedlaethol Canol Sir Fynwy yw&#8217;r Gafenni. Daw enw&#8217;r dref o enw&#8217;r afon, sef y &#8220;Gafenni&#8221; &#8211; ac yn [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"parent":14968,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"class_list":["post-37928","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.monlife.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/37928","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.monlife.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.monlife.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.monlife.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.monlife.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=37928"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.monlife.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/37928\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37950,"href":"https:\/\/www.monlife.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/37928\/revisions\/37950"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.monlife.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/14968"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.monlife.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=37928"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}