{"id":14963,"date":"2019-12-16T23:10:55","date_gmt":"2019-12-16T23:10:55","guid":{"rendered":"https:\/\/www.monlife.co.uk\/?page_id=14963"},"modified":"2026-03-27T00:46:04","modified_gmt":"2026-03-27T00:46:04","slug":"biodiversity","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.monlife.co.uk\/cy\/outdoor\/green-infrastructure\/biodiversity\/","title":{"rendered":"Biodiversity in Monmouthshire"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Bioamrywiaeth yn Sir Fynwy<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Beth yw Bioamrywiaeth?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Mae bioamrywiaeth yn air cyfansawdd sy\u2019n cyfeirio at amrywiaeth biolegol, ac yn syml mae&#8217;n golygu&#8217;r amrywiaeth o fywyd. Amrywiaeth bywyd yw&#8217;r holl bethau byw sy&#8217;n digwydd yn y byd naturiol a&#8217;r amrywiaeth rhyngddynt, o alg\u00e2u i goed derw, bacteria i forfilod glas.&nbsp; Nid yw bioamrywiaeth dim ond yn ymwneud \u00e2 nifer y rhywogaethau sy&#8217;n digwydd mewn lle, mae hefyd yn cynnwys y rhyngweithio o fewn, a rhwng, rhywogaethau a&#8217;u hamrywiad genetig. Felly, mae Bioamrywiaeth hefyd yn cynnwys cymunedau o rywogaethau, cynefinoedd ac ecosystemau.<\/p>\n\n\n\n<p>Mae Gwydnwch yr Ecosystemau yn disgrifio iechyd ein hamgylchedd ar gyfer bioamrywiaeth sy\u2019 hanfodol i ganiat\u00e1u i rywogaethau a chynefinoedd addasu i ddigwyddiadau (er enghraifft, effeithiau newid yn yr hinsawdd) ac mae gwydnwch yn dibynnu ar y canlynol:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>amrywiaeth rhwng ac o fewn ecosystemau<\/li>\n\n\n\n<li>y cysylltiadau rhwng ac o fewn ecosystemau<\/li>\n\n\n\n<li>graddfa\u2019r ecosystemau<\/li>\n\n\n\n<li>cyflwr ecosystemau (gan gynnwys eu strwythur a&#8217;u gweithrediad).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Rhaid i ni beidio ag anghofio bod Bioamrywiaeth hefyd yn ein cynnwys ni, a sut rydyn ni&#8217;n rhyngweithio \u00e2 rhywogaethau eraill a&#8217;n hamgylchedd.&nbsp; Nid yw bioamrywiaeth dim ond wedi&#8217;i gyfyngu i rywogaethau prin neu sydd dan fygythiad, er bod gan Sir Fynwy ddigonedd o&#8217;r ddau, mae&#8217;n cwmpasu pob peth byw yn y byd naturiol, o&#8217;r rhai sy&#8217;n gyffredin i&#8217;r rhai sydd mewn perygl difrifol. Darganfyddwch fwy am Bioamrywiaeth yn Sir Fynwy <a href=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/cy\/outdoor\/green-infrastructure\/biodiversity\/about-biodiversity-in-monmouthshire\/\" title=\"\">yma<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Y Ddyletswydd Bioamrywiaeth<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p><a href=\"http:\/\/www.legislation.gov.uk\/anaw\/2016\/3\/contents\/enacted\"><strong>Mae Adran 6 o Ddeddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016<\/strong><\/a> yn gosod dyletswydd ar awdurdodau cyhoeddus i geisio cynnal a gwella bioamrywiaeth lle mae o fewn arfer eu swyddogaethau&#8217;n briodol. Wrth wneud hynny, rhaid i awdurdodau cyhoeddus geisio hyrwyddo gwydnwch ecosystemau.&nbsp; Mae hyn yn golygu bod yn rhaid i Gyngor Sir Fynwy ddefnyddio dull rhagweithiol i wella, a pheidio lleihau, bioamrywiaeth wrth gyflawni swyddogaethau. Daeth y ddyletswydd i rym ar 21 Mai 2016 ac mae&#8217;n disodli&#8217;r ddyletswydd Bioamrywiaeth gynharach, sef Deddf yr Amgylchedd Naturiol a Chymunedau Gwledig 2006.<\/p>\n\n\n\n<p>Datblygodd Cyngor Sir Fynwy Gynllun Ymlaen i ymrwymo i gydymffurfio \u00e2&#8217;r dyletswyddau newydd sy&#8217;n ofyniad ar bob awdurdod cyhoeddus. Adnewyddwyd cynllun Sir Fynwy yn 2024. Ychwanegodd y cynllun amcan newydd i &#8220;ddefnyddio, gwella tystiolaeth, dealltwriaeth a monitro i lywio gweithredu&#8221;. Yr amcanion yn llawn yw:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Amcan 1: Ymgorffori bioamrywiaeth drwy gydol gwneud penderfyniadau ar bob lefel<\/li>\n\n\n\n<li>Amcan 2: Darparu cyfleoedd sy&#8217;n seiliedig ar natur i godi ymwybyddiaeth, cefnogi iechyd a lles ac annog gweithredu dros natur<\/li>\n\n\n\n<li>Amcan 3: Ymgymryd \u00e2 rheoli tir ar gyfer bioamrywiaeth a hyrwyddo gwydnwch ecosystemau<\/li>\n\n\n\n<li>Amcan 4: Dylanwadu ar reoli tir i wella gwydnwch ecosystemau<\/li>\n\n\n\n<li>Amcan 5: Mynd i&#8217;r afael \u00e2 phwysau allweddol ar rywogaethau a chynefinoedd<\/li>\n\n\n\n<li>Amcan 6: Cefnogi prosiectau a phartneriaethau ar raddfa tirwedd i wneud y mwyaf o&#8217;r ddarpariaeth<\/li>\n\n\n\n<li>Amcan 7: Defnyddio tystiolaeth, dealltwriaeth a monitro gwell i lywio\u2019r gwaith gweithredu<\/li>\n\n\n\n<li>Amcan 8: Monitro effeithiolrwydd y cynllun ac adolygu<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Blaengynllun-Bioamrywiaeth-a-Chydnerthedd-Ecosystemau-A6-Mai-2024.pdf\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"724\" height=\"1024\" data-id=\"33193\" src=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Front-pages_page-0004-724x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-33193\" srcset=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Front-pages_page-0004-724x1024.jpg 724w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Front-pages_page-0004-212x300.jpg 212w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Front-pages_page-0004-768x1087.jpg 768w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Front-pages_page-0004-1085x1536.jpg 1085w, https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Front-pages_page-0004.jpg 1240w\" sizes=\"(max-width: 724px) 100vw, 724px\" \/><\/a><\/figure>\n<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\"><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<p>Mae gofyniad i adrodd ar y cynllun yn 2019 a phob 3 blynedd ar \u00f4l hyn. Cyflwynwyd adroddiad diweddaraf Sir Fynwy i&#8217;r pwyllgor craffu ar 29 Ionawr 2026 a&#8217;i gymeradwyo gan benderfyniad aelodau cabinet unigol ar 25ain Chwefror 2026. Mae&#8217;r adroddiad yn cynnwys disgrifiad byr o&#8217;n hymrwymiadau a&#8217;n heriau allweddol, ac adroddir ar weithgareddau ac astudiaethau achos yn yr Atodiadau. Darperir dolenni i&#8217;r adroddiadau isod.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong><a href=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Adroddiard-Adran-6-2024-2025-1.pdf\">Adroddiad Adran 6 Bioamrywiaeth a Gwydnwch Ecosystemau 2024-2025<\/a><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong><a href=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Atodiad-1-Adran-6-Camau-Gweithredur-Adroddiad.pdf\">Atodiad 1 Adran 6 Camau Gweithredu&#8217;r Adroddiad 2024-2028<\/a><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong><a href=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Atodiad-2-Adran-6-Astudiaethau-Achos.pdf\">Atodiad 2 Adran 6 Astudiaethau Achos yr Adroddiad<\/a><\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Partneriaeth Natur Leol Sir Fynwy<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/cy\/outdoor\/green-infrastructure\/monmouthshire-local-nature-partnership\/\"><strong>Mae Partneriaeth Natur Leol Sir Fynwy<\/strong><\/a> yn cael ei chynnal gan MonLife, wedi&#8217;i chydlynu gan aelodau o&#8217;r T\u00eem Seilwaith Gwyrdd.&nbsp; Mae Partneriaethau Natur Lleol yn darparu cyngor ar fioamrywiaeth ac yn grymuso grwpiau cymunedol i weithredu dros gadwraeth natur.&nbsp; Gallant hefyd alluogi cydweithio rhwng elusennau cadwraeth a hyrwyddo rhannu arfer gorau a gweithio ar raddfa dirwedd.&nbsp;&nbsp; Mae Partneriaeth Natur Leol Sir Fynwy yn falch o fod yn rhan o rwydwaith<strong> <a href=\"https:\/\/lnp.cymru\/Hafan\">PNLl Cymru<\/a><\/strong> ym mhob awdurdod lleol a pharc cenedlaethol ledled Cymru.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Lleoedd Lleol ar gyfer Natur<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Mae Lleoedd Lleol ar gyfer Natur yn gynllun grant gan Lywodraeth Cymru sy&#8217;n hyrwyddo mynediad at natur ar garreg eich drws gan ddarparu grantiau cyfalaf i adfer a gwella natur leol.&nbsp; Mae Cyngor Sir Fynwy wedi bod yn defnyddio&#8217;r grantiau i gyflwyno <a href=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/cy\/outdoor\/green-infrastructure\/nature-isnt-neat\/\"><strong>Mannau Natur Cymunedol<\/strong><\/a> mewn aneddiadau mawr ar draws y sir.&nbsp;&nbsp; Nod y prosiect Mannau Natur Cymunedol yw trawsnewid ardaloedd chwarae a mannau gwyrdd llai ac o ansawdd gwael yn hafanau bach ar gyfer bywyd gwyllt, a hefyd darparu cyfleoedd i drigolion lleol ar gyfer chwarae gwyllt, tyfu cymunedol a llefydd i fyfyrio&#8217;n dawel.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Wedi Gweld Rhywbeth Diddorol?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Mae casglu a dogfennu cofnodion bywyd gwyllt yn cael effaith sylweddol ar warchod bywyd gwyllt a&#8217;r cynefinoedd y maent yn dibynnu arnynt.&nbsp; Trwy gofnodi a dogfennu&#8217;r wybodaeth hon yn weithredol, rydym yn cyfrannu at ddiogelu a gwarchod ein hecosystem gydgysylltiedig.<\/p>\n\n\n\n<p>Ffordd syml o gofnodi beth rydych wedi gweld yw defnyddio system recordio ar-lein <a href=\"http:\/\/www.sewbrec.org.uk\/submit-records-sewbrecord.page\"><strong>SEWBReC<\/strong><\/a> sef <strong><a href=\"http:\/\/www.sewbrec.org.uk\/submit-records-sewbrecord.page\">SEWBReCORD<\/a><\/strong> neu drwy lawrlwytho <a href=\"http:\/\/www.sewbrec.org.uk\/app.page\"><strong>App<\/strong><\/a> LERC Cymru i&#8217;ch dyfais symudol.<\/p>\n\n\n\n<p>Efallai y bydd gennych ddiddordeb hefyd i archwilio&#8217;r cofnodion sydd ar gael ar gyfer eich ardal ar <strong><a href=\"https:\/\/aderyn.lercwales.org.uk\/\">safle Aderyn<\/a><\/strong>.<\/p>\n\n\n\n        <div class=\"flex flex-wrap mt-4 -mx-2\">\n                            <div class=\"w-full md:w-1\/3 mb-8 px-2\">\n                    <div class=\"content-section bg-monGreen\">\n                      <div class=\"content-section-title w-full p-2 text-center font-bold text-2xl\" tabindex=\"0\">Yngl\u0177n \u00e2 Bioamrywiaeth<\/div><div class=\"w-full mb-2\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Green-Infrastructure-Images-08-1.png\" alt=\"Yngl\u0177n \u00e2 Bioamrywiaeth\" class=\"w-full\" \/><\/div><p class=\"w-full p-2 my-5\" tabindex=\"0\">Darganfyddwch fwy am natur ac ecoleg Sir Fynwy.<\/p><div class=\"read-more-link\">\n                                    <a href=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/cy\/outdoor\/green-infrastructure\/biodiversity\/about-biodiversity-in-monmouthshire\/\">\n                                        DARLLEN MWY <i class=\"fas fa-arrow-circle-right\"><\/i>\n                                    <\/a>\n                              <\/div>                    <\/div>\n                <\/div>\n                            <div class=\"w-full md:w-1\/3 mb-8 px-2\">\n                    <div class=\"content-section bg-monGreen\">\n                      <div class=\"content-section-title w-full p-2 text-center font-bold text-2xl\" tabindex=\"0\">Bioamrywiaeth a Chynllunio<\/div><div class=\"w-full mb-2\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Green-Infrastructure-Images-14.png\" alt=\"Bioamrywiaeth a Chynllunio\" class=\"w-full\" \/><\/div><p class=\"w-full p-2 my-5\" tabindex=\"0\">Gwybodaeth i ymgeiswyr cynllunio ac ymgynghorwyr ecolegol sy'n gweithio yn Sir Fynwy.<\/p><div class=\"read-more-link\">\n                                    <a href=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/cy\/outdoor\/green-infrastructure\/biodiversity\/biodiversity-and-planning\/\">\n                                        DARLLEN MWY <i class=\"fas fa-arrow-circle-right\"><\/i>\n                                    <\/a>\n                              <\/div>                    <\/div>\n                <\/div>\n                            <div class=\"w-full md:w-1\/3 mb-8 px-2\">\n                    <div class=\"content-section bg-monGreen\">\n                      <div class=\"content-section-title w-full p-2 text-center font-bold text-2xl\" tabindex=\"0\">Prosiectau Seilwaith Gwyrdd a Natur.<\/div><div class=\"w-full mb-2\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Green-Infrastructure-Images-04-1.png\" alt=\"Prosiectau Seilwaith Gwyrdd a Natur.\" class=\"w-full\" \/><\/div><p class=\"w-full p-2 my-5\" tabindex=\"0\">Darganfyddwch fwy am y prosiectau a'r mentrau rydym wedi bod yn gweithio arnynt <\/p><div class=\"read-more-link\">\n                                    <a href=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/cy\/outdoor\/green-infrastructure\/gi-and-nature-projects\/\">\n                                        DARLLEN MWY <i class=\"fas fa-arrow-circle-right\"><\/i>\n                                    <\/a>\n                              <\/div>                    <\/div>\n                <\/div>\n                            <div class=\"w-full md:w-1\/3 mb-8 px-2\">\n                    <div class=\"content-section bg-monGreen\">\n                      <div class=\"content-section-title w-full p-2 text-center font-bold text-2xl\" tabindex=\"0\">LNP Sir Fynwy<\/div><div class=\"w-full mb-2\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Green-Infrastructure-Images-09.png\" alt=\"LNP Sir Fynwy\" class=\"w-full\" \/><\/div><p class=\"w-full p-2 my-5\" tabindex=\"0\">Mae'r Bartneriaeth Natur Leol yn hyrwyddo gweithio mewn partneriaeth er mwyn diogelu a gwella natur yn Sir Fynwy<\/p><div class=\"read-more-link\">\n                                    <a href=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/cy\/outdoor\/green-infrastructure\/monmouthshire-local-nature-partnership\/\">\n                                        DARLLEN MWY <i class=\"fas fa-arrow-circle-right\"><\/i>\n                                    <\/a>\n                              <\/div>                    <\/div>\n                <\/div>\n                            <div class=\"w-full md:w-1\/3 mb-8 px-2\">\n                    <div class=\"content-section bg-monGreen\">\n                      <div class=\"content-section-title w-full p-2 text-center font-bold text-2xl\" tabindex=\"0\">Partneriaeth Grid Gwyrdd Gwent<\/div><div class=\"w-full mb-2\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Green-Infrastructure-Images-05-1.png\" alt=\"Partneriaeth Grid Gwyrdd Gwent\" class=\"w-full\" \/><\/div><p class=\"w-full p-2 my-5\" tabindex=\"0\">Partneriaeth ranbarthol yw GGG, gyda'r nod o wella a datblygu seilwaith gwyrdd ar draws Gwent.<\/p><div class=\"read-more-link\">\n                                    <a href=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/cy\/outdoor\/green-infrastructure\/gwent-green-grid-partnership\/\">\n                                        DARLLEN MWY <i class=\"fas fa-arrow-circle-right\"><\/i>\n                                    <\/a>\n                              <\/div>                    <\/div>\n                <\/div>\n                            <div class=\"w-full md:w-1\/3 mb-8 px-2\">\n                    <div class=\"content-section bg-monGreen\">\n                      <div class=\"content-section-title w-full p-2 text-center font-bold text-2xl\" tabindex=\"0\">Natur Wyllt<\/div><div class=\"w-full mb-2\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Green-Infrastructure-Images-06.png\" alt=\"Natur Wyllt\" class=\"w-full\" \/><\/div><p class=\"w-full p-2 my-5\" tabindex=\"0\">Natur Wyllt yw ein dull enwog o reoli ein parciau a'n mannau agored.<\/p><div class=\"read-more-link\">\n                                    <a href=\"https:\/\/www.monlife.co.uk\/cy\/outdoor\/green-infrastructure\/nature-isnt-neat\/\">\n                                        DARLLEN MWY <i class=\"fas fa-arrow-circle-right\"><\/i>\n                                    <\/a>\n                              <\/div>                    <\/div>\n                <\/div>\n                    <\/div>\n\n        \n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bioamrywiaeth yn Sir Fynwy Beth yw Bioamrywiaeth? Mae bioamrywiaeth yn air cyfansawdd sy\u2019n cyfeirio at amrywiaeth biolegol, ac yn syml mae&#8217;n golygu&#8217;r amrywiaeth o fywyd. Amrywiaeth bywyd yw&#8217;r holl bethau [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"parent":2558,"menu_order":10,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"class_list":["post-14963","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.monlife.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/14963","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.monlife.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.monlife.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.monlife.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.monlife.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14963"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.monlife.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/14963\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":36343,"href":"https:\/\/www.monlife.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/14963\/revisions\/36343"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.monlife.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2558"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.monlife.co.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14963"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}